Toernooien en dankvieringen konden ook aanleiding tot een kermis zijn.
In België, de Duitse staten en Nederland kwamen sommige kermissen voort uit schuttersfeesten. Een bijzonder populaire koninklijk erkende kermis was de Hofkermis in Den Haag. Die was de stad in het begin van de 15de eeuw geschonken door graaf Willem VI, de vader van Jacoba van Beieren. In de 17de en 18de eeuw was het de grootste van Nederland. Sommige kermissen werden gehouden om historische gebeurtenissen te herdenken. De oudste Belgische kermis bijvoorbeeld, die van Leuven, was eigenlijk een feest om de overwinning van graaf Arnulf op de Vikingen te herdenken. En de Brusselse Kermis van het Heilig Sacrament van Mirakel was oorspronkelijk een dankfeest. Het werd ingesteld toen in 1530 een epidemie op wonderbaarlijke wijze ophield. De Marct der Ontzettinge in Leiden werd dan weer belegd om te vieren dat in 1578 een Spaanse aanval op de stad werd afgeslagen. Ook het befaamde Oktoberfest in München had een bijzondere aanleiding. Dat werd ingesteld ter gelegenheid van het koninklijk huwelijk tussen Lodewijk van Beieren en Therese van Hildenburgshausen.
De kermis in Den Haag in 1686. Een werk van de Franse kunstenaar Daniel Marot.
Het Münchener Oktoberfest is niets voor vegetariërs: het roosteren van ossen in 1898 en ongeveer een eeuw later.
Het Oktoberfest was en is onnoemelijk populair. De onderste kaart beeldt ‘de ideale kermisganger’ uit.
In de 19de eeuw hadden worsten nog de concurrentie van gebraden vis, maar vandaag de dag is een smakelijke varkensworst, geroosterd op houtskool, een verplicht nummer voor iedere Duitse kermisganger. Neurenberg is de braadworst-hoofdstad van Duitsland. Reeds in de 14de eeuw genoten Neurenbergers van hun kleine, maar heerlijke worsten. Veel vaste klanten eten er minstens zes! Een van de aangenaamste gewaarwordingen op een Duitse kermis is de geur van worsten, vermengd met de aroma’s van geroosterde amandelen, glühwein en gemberkoek.
Groeten vanaf het Oktoberfest, 1900. In Beieren is men gek op rammenassen. De Parseval-ballon bestond alleen in de verbeelding van de tekenaar.
Gesneden en lekker gezouten radijs en bier vormen een perfecte combinatie. Radijzenverkopers deden goede zaken op het Oktoberfest. Andere kramers verkochten fruit, groenten, kazen, koeken, snoepjes en worsten. Kermisbezoekers hadden keus te over. Marktkraamsters (Standlfrauen) kun je op het Oktoberfest nog steeds vinden. Op het Oktoberfest waren regelmatig nieuwigheden uit de luchtvaart te bewonderen. Zo demonstreerde Graaf Zeppelin hier in 1900 zijn beroemde luchtschip. In 1906 introduceerde August von Parseval er zijn worstvormige Parseval-ballon. Bezoekers konden aan boord daarvan een vlucht over het kermisterrein maken. De luchtschepen inspireerden komedianten en kunstenaars. Deze prentbriefkaart laat zien hoe gek de mensen uit Beieren op eten zijn: de Parseval-ballon deed hen aan een gigantische witte worst denken, de motor braadt vis en de ballasttank is een vat bier!
Scène uit de Processie van het Heilig Sacrament van Mirakelen in Nijvel. De afbeelding dateert uit de jaren dertig van de vorige eeuw.
Processies hebben hun wortels in de middeleeuwse verering van heiligen en hun relikwieën. Dergelijke feestelijkheden hadden zowel christelijke als oudere, heidense elementen. Heiligen werden op een plechtige, maar levendige manier herdacht. Heiligenbeelden, massa’s bloemen, schitterende gewaden, kaarsen en muziek droegen bij tot een indrukwekkende sfeer. Na afloop van zo’n processie was het tijd voor feest. Er traden allerlei artiesten op. Er werd bier en wijn geschonken en er was volop gebak en gebraad. Veel hedendaagse kermissen en markten stammen rechtstreeks van een religieuze processie af.
Prentbriefkaart die in 1909 ter gelegenheid van het Oktoberfest verscheen.
Het Oktoberfest in 1820. Boven de koninklijke tent stijgt Madame Reichard op in haar heteluchtballon. Op de achtergrond is het silhouet van München te zien.