Kijkkasten

Rare taferelen en vreemde steden, veldslagen en mooie vrouwen. Je kon er een blik op werpen in de miniatuurwereld van de rarekiek.

De kijkkast, ook wel rarekiek genoemd, was in de 16de eeuw bijzonder populair. De plaatjes, verhalen en optische illusies spraken een groot publiek aan. Voor Jan met de pet waren de nieuwe attracties een schatkamer vol informatie. Ze konden zo iets te weten komen over gruwelverhalen, oorlogen en veldslagen of via plaatjes kennismaken met andere steden en landen. De operateur legde uit wat er te zien was. In deze televisieloze tijden was de toverlantaarn natuurlijk een revolutionaire uitvinding. Het ding bleef eeuwenlang erg populair. Reizende kermislieden gaven er voorstellingen mee in de plaatsen die ze aandeden. In Engeland werden dergelijke ondernemers Galantees of Savoyards genoemd.

Een demonstratie van de toverlantaarn.

Kinderen genieten van een rarekiek. De meeste kinderen konden toen lezen noch schrijven. Dankzij deze Pantoscope konden ze iets opsteken over aardrijkskunde, geschiedenis en wetenschap.

Een kijkkast op een Italiaans marktplein.

De operateur tovert een beeld op het scherm van een huis dat zo weggelopen lijkt uit Alfred Hitchcocks film Psycho. De bezoekers bekijken het in elk geval met een zekere terughoudendheid.

Deze artiest met een buikorgel en een toverlantaarn op zijn rug is klaar voor een optreden. De jongen links is zijn hulpje. Italiaanse vertoners van toverlantaarnvoorstellingen kwamen dikwijls uit Savoie.

De Kolossus van Rhodos en de Muur van Babel op oude tekeningen.

De Kolossus van Rhodos was een reusachtig bronzen standbeeld van 32 meter hoogte. Het stelde de oude Zonnegod voor. De Kolossus van Rhodos was een van de Zeven Wereldwonderen. Deze gravure werd in de 18de eeuw gemaakt. De Babylonische Muur behoorde eveneens tot de Zeven Wereldwonderen. Dergelijke afbeeldingen werden over heel Europa op kermissen gebruikt. Ze werden vertoond met toverlantaarns. Veel analfabeten staken zo iets op over aardrijkskunde, cultuur en geschiedenis.